Postujte nasu razlicitost
|
Hiljmnijeta Apuk je predsednica Malih Ljudi Kosova (LPK). Apuk je expert za pitanja ljudskih prava lica sa posebnim potrebama i clan Ad Hoc Komiteta osnovanog od strana Skupstine UN.
Mali ljudi Kosova je neprofitna organizacija koja obezbedjuje podrsku i informacije niskim licima na Kosovu i njihovim porodicama. Clanstvo je otvoreno za ljude ispod 150 centimetara visine. Njihov nizak rast je uglavnom izazvan jednim od 200 medicinskih stanja koje su poznate pod opstim imenom nanizam. Clanstvo je otvoreno i za clanove njihovih porodica i profesionalce zainteresovane za rad sa ljudima sa fizickim nedostacima i niskim licima. LPK nudi informacije o mogucnostima zaposljavanja i obrazovanje, pravima na invalidninu, medicisnkim pitanjima i odeci i obuci. Informacije su dostupne putem mesecnika Ljudi sa nedostacima na Kosovu, koji izlaci kao dodatak Koha Ditore-a i novina Alem (na albanskom i srpskom jeziku), kao i brojnih seminara i radioinica. LPK takodje omogucava drustveni interakciju i ucesce na svim poljima javnog zivota. Koji su sadasnji projekti LPK-a? Projekat na kome radimo je multietnički Volonterski Promotivni Program DMD – Disability Mentoring Day, ideja koja potekla iz Amerike i koju implementiramo na Kosovu u poslednjih pet godina u partnerstvu sa osamnaest NVO-a, a stalni donatori su Američka Kancelarija u Prištini i Misija OEBS-a na Kosovu. Putem Programa DMD na Kosovu senzibilišemo javno mnjenje, podižemo javnu svijest i promovišemo novu Konvenciju UN o Pravima Osoba sa Ograničenjima. Program DMD sadrži šest kampanja tokom godine, sa fokusom na poštovanje dostojanstva osoba sa ograničenjima koja se održava 14, februara na dan Svetog Valentina, promociju prava žena i devojaka sa ograničenjiima obeležavamo na dan Međunarodnog dana žena 8. marta,a tokom treće nedelje u aprilu organizujemo kampanju pod nazivom “Kosovska Nedelja prava osoba sa ograničenjima” tokom koje senzibilišemo javno mnjenje na naša sveobuhvatna i integrativna prava sadržana u novoj UN Konvenciji, zatim prava dece sa ograničenjima promovišemo 1. juna na međunarodni dan djece i tim povodom šestoro dece ambasadora predaju akredicijalna pisma Pretsedniku Kosova, a najveća kampanja je “Oktobar – mjesec profesionalnih mogućnosti osoba sa ograničenjima, tokom kojeg organizujemo promotivno zapošljavanje osoba sa ograničenjima na jedan dan u Javnim i Državnim Institucijama, Javnim preduzećima, privantnim kompanijama i zanatskim radionicama, a za taj radni dan isplati im se dnevnica u iznosu od 10 eura od strane poslodavca. U decembru ove godine počinjemo da organizujemo zajedničku izložbu umetničkih radova koje su radile osobe sa ograničenjima na Međunarodni Dan Ljudskih Prava. Takodje, u okviru Programa DMD publikujemo mjesečni magazin “DMD - Newspaper to the Rights of Persons with Disabilities of Kosova” koji izlazi na 6 jezika kao dodatak uz dnevne novine Koha ditore, Alem, Jeni donem, Yekhibe i online izdanje na engleskom i srpskom jeziku. Multietnički Volonterski Promotivni Program DMD omogućava: promociju i zaštitu ljudskih prava sadržanih u novoj UN Konvecniji o pravima osoba sa ograničenjima, borbu protiv siromaštva, borbu protiv diskriminacije, smanjenje nezaposlenosti, inicijativu za donošenje Zakona, jačanje mladih talenata među osobama sa ograničenjima, razvoj volontiranja, Koliko ima efektivnih primenljivih mehanizama u Kosovu, sto se tice ovog dela drustva? Do 2006 godine nije bilo efektivnih mehanizama za zaštitu prava osoba sa ograničenjima, ali tokom 2006 godine osnovan je Nacionalni Savet osoba sa ograničenjima pri Kancelariji Premijera i u 2007 godini Odlukom Premijera osnovane su Jedinice za Ljudska Prava u svim Ministarstvima u kojima je predviđen po jedan službenik za prava osoba sa ograničenjima, što na prvi pogled mnogo obećava, ali sve je to u procesu izgradnje profesionalnih i finansijskih kapaciteta ovih Jedinica. Instalacija Jedinica za Ljudska Prava je process koji traje i nailazi na otpor u nekim Ministarstavima zbog stereotipnih svatanja pojedinaca, ali nadamo se njihovom konsolidovanom radu u sledećoj godini. Ističem da Nacionalni Savet za osobe sa ograničenjima nije sastavljen prema strukturi nove Konvencije i zbog čega njegovo postojanje i funkcionisanje nema nikakvog efekta na sceni ljudskih prava Kosova. Nacionalni Savet je samo tačka na “marking” listi za standarde, ali nadamo se njegovoj suštinskoj promeni i boljoj funkciji. Posebno treba istaći veliki doprinos OSCE Mission in Kosovo u izgradnji i pripremi mehanizama za zaštitu ljudskih prava uključujući prava osoba sa ograničenjima. Najveće rezultate u promovisanju i zaštiti prava osoba sa ograničenjima su postignuti u sektoru civilnog društva, a uz podršku stranih i domaćih donatora. Kakvo je opste stanje ljudi sa posebnim potrebama u Kosovo? Položaj osoba sa ograničenjima na Kosovu je izuzetno težak, kojeg karakterišu: veliki procenat siromaštva među osobama sa ograničenjima, nezaposlenost, diskriminacija, visok stepen smrtnosti, nedovoljna socijalna pomoć, nepristupačnost srednjem i visokom obrazovanju, nepristupačnost javnom transportu, javnim zgradama, javnim površinama kao i zgradama za stanovanje, nepostojanje servisnih usluga - naročito za roditelje i decu sa ograničenjima, nema adekvatne profesionalne rehabilitacije i olakšica pri zapošljavanju. Da bi se ovako težak položaj počeo poboljšavati potrebno je doneti jedinstven Zakon koji bi regulisao sveobuhvatna i integrativna prava osoba sa ograničenjima po uzoru na Američki Zakon - ADA (Americans with Disabilities Act), a koji bi sledio principe Konvencije o pravima osoba sa ograničenjima. Jedinstven i sveobuhvatan Zakon o pravima osoba sa ograničenjima bi omogućio jednostavniji put u zaštiti naših prava. Najvažniji cilj koji treba da ostvarimo je bolja obrazovna struktura osoba sa ograničenjima. Treba istaći da je potrebno jedno duže vreme da senzibilišemo javno mnjenje i utičemo na podizanje javne svijesti o pravima osoba sa ograničenjima i damo naše veće učešće u stvaranju medija u cilju samopretstavljanja. Dobijate li podrsku za posao koji radite? Multietnički Volonterski Promotivni Program DMD ima poseban potencijal u volonterskom radu od strane osoba sa ograničenjima što daje veliku snagu našem radu na polju ljudskih prava na Kosovu. Posebno mi je zadovoljstvo da izdvojim veliku podršku NVO Hendifer iz Ferizaja i njihove lidere G-đu Fazile Bungu i sada preminulog G-dina Đevat Islami, koji su hrabro stajali uz nas i podržavali razvoj multietničkog Programa DMD na Kosovu, zatim su počele da se okupljaju druge nevladine organizacije i sada imamo u partnerstvu 18 NVO-a u okviru Programa DMD. Najveća saradnja je ostvarena sa nevladinim organizacijama koje se bave pitanjima osoba sa ograničenjima. Ponekad nemamo puno razumevanje i podršku lokalnih vlasti, Vlade i njenih Institucija, ali se generalno može reći da je približno postignut moralni minimumom u saradnji sa Vladom. Koliko ste postigli da podignete vas glas u zemlji i van? Prema statistici UN, osobe sa ograničenjima čine 10% stanovnika, što znači da u ovom procentu činimo tihu i ranjivu grupu građana Kosova, ali preko Programa DMD oglašavamo se tokom 6 kampanja i mjesečnog magazina “DMD - Newspaper to the Rights of Persons with Disabilities of Kosova” kojeg smo pokrenuli 2003 godine i koji se sada publikuje na 6 jezika i tako je naš glas postao jači i češće se čujemo i vidimo na svim medijima gde možemo pokazati naše mogućnosti i pretstaviti se kao kreativna snaga društva. Sada je Program DMD lako prepoznatljiv na Kosovu što obećava da možemo nastaviti razvoj humanijeg društva u kome živimo. Aprila ove godine otvaranje Kosovske Nedelje Prava osoba sa ograničenjima je obeležena promocijom PTK serije poštanskih markica na temu nove Konvencije o pravima osoba sa ograničenjima koja je prva serija ove vrste u svijetu, što je čini rijetkom, posebnom i jedinstvenom i time smo dali veliki doprinos filateliji svijeta, a jedna markica iz ove serije je sa temom Programa DMD. Na ovom otvaranju je prisustvovao SRSG Joakim Ruker. Ovu seriju poštanskih marki je inicirala naša NVO Mali ljudi Kosova. Na globalnoj sceni u Ujedinjenim Nacijama u Nju Jorku pretstavili smo Kosovo na najbolji način i preneli svijetu naša dobra iskustva iz Programa DMD. Ja sam imala čast da pretstavim NGO Little People of Kosovo koji uživa konsultativni status u ECOSOC-u u U.N. u New York gde sam učestvovala na izradi teksta Konvencije o pravima osoba sa ograničenjima tokom Sedmog i Osmog Zasedanja Ad Hoc Komiteta U.N. u januaru i avgustu 2006 godine i pretstavila naša iskustva iz Programa DMD pred 192 zemlje članice UN-a. Na ovaj način smo pomogli pokret osoba sa ograničenjima na globalnom nivou na polju ljudskih prava. Umetnošću smo nastavili našu borbu za ljudska prava osoba sa ograničenjima i pretstavili Kosovo na izložbi održanoj u Seattle – USA u junu ove godine i gde sam učestvovala sa mojim umetničkim radovima na temu promocije nove Konvencije o pravima osoba sa ograničenjima i dobili smo pozitivne ocene Američke publike i tako smo senzibilisali šhiru svjetsku javnost prema ovoj ranjivoj grupi svetske populacije. Takođe, pretstavljala sam Little People of Kosova na četiri Konferencije Little People of America i svijeta koje su se održavale u USA gde sam imala uspješne presentacije o Kosovu. Tokom 2005 godine organizovali smo sportski tim čiji sam bila tim lider na IV Svjetskom Sportskom Prvenstvu osoba niske rasti koje se održavalo u Rambujeu u Francuskoj i gde su naši takmičari osvojili 4 zlatne medalje, 8 srebrenih i 6 bronzanih i tako stekli uslove da Kosovo može da učestvuje na Paraolimpijadi u Kini 2008 godine. Na Globalnoj Konferenciji “Žene Lideri Svijeta” koja se održavala u Dubaiu 2005 godine i imala sam posebno zadovoljstvo da održim radionicu na temu žene sa ograničenjima kao globalni lideri. Tom prilikom sam sa Hilari Klinton i bivšom Premijerkom Kanade razmijenila mišljenje. U 2004 godini pretstavljala sam NGO Little People of Kosovo na Svjetskom Samitu u Kanadi gde sam odrzhala okrugli sto na temu unapredjenje i razvoj prava zhena sa ogranicenjima u Regionu Balkana. Prestavljala sam Kosovo među izabranih 30 najuspešnijih žena sa ograničenjima svijeta i učestvovala sam na specijalnim treninzima u USA tokom 2003 godine. Na kraju bih rekla da su osobe sa ograničenjima često izložene višestrukoj dikriminaciji i čine najsiromašniji deo svakog društva i susreću se sa barijerama koje krše njihova osnovna prava i slobode u svim dijelovima svijeta. Svaka država treba da preduzme potrebne mere da obezbede jednake mogućnosti u cilju potpune integracije u društvu za osobe sa ograničenjima. Osobe sa ograničenjima mogu biti dobri amabsadori svojih zemalja u svijetu i u pozitivnom svijetlu pretstavljati svoju zemlju jednako sa ostalima. Poštujte našu raziličitost, jedinstvenost i unutrašnju snagu koja nas vodi u borbi protiv diskriminacije širom svijeta i našem punom integrisanju u društvo. |
Verzija za stampanje
Nazad na vrh
